Φιλικά

Πάουλα Μπρακονότ

ΣΑΦΩΣ ΚΑΙ EΝΙΩΣΑ μεγάλη έκπληξη όταν ήρθε στην εκκλησία εκείνο το υπερβολικά νεαρό ζευγάρι για να κανονίσουμε τα της τελετής. Λίγο γνώριζα τον Λούκας Γιέσεν-Πίτερσεν, και την ίδια κιόλας μέρα έμαθα ότι η οικογένειά του, που είχε μια απροσδιόριστη καταγωγή από Δανούς ευγενείς, ήταν κάθετα αντίθετη με την ένωση. Όχι μόνο με το γάμο, αλλά και με την Εκκλησία.

Ο πατέρας του, στηριζόμενος σε επιστημονικά επιχειρήματα που είναι πράγματι αδιαμφισβήτητα, έλεγε ότι η βίβλος, στην οποία βασίζεται η χριστιανική θρησκεία, δεν ήταν στην πραγματικότητα ένα βιβλίο, αλλά συρραφή εξήντα έξι διαφορετικών χειρογράφων που δε γνωρίζουμε ούτε τον πραγματικό τους τίτλο ούτε την ταυτότητα των συγγραφέων τους. Ότι μεταξύ της συγγραφής του πρώτου και του τελευταίου μεσολαβούν σχεδόν χίλια χρόνια, περισσότερος χρόνος από τότε που ο Κολόμβος ανακάλυψε την Αμερική, και ότι κανένα ζωντανό ον στον πλανήτη, από τους πιθήκους μέχρι τα πουλιά, δε χρειάζεται δέκα εντολές για να ξέρει να συμπεριφερθεί. Το μόνο που έχει σημασία είναι να ακολουθούν τους νόμους της φύσης και η αρμονία του κόσμου θα διατηρηθεί.

Φυσικά και διαβάζω τη Βίβλο. Φυσικά και ξέρω κάποια πράγματα για την ιστορία της. Όμως οι άνθρωποι που την έγραψαν ήταν όργανα της Θείας Βούλησης και ο Ιησούς δημιούργησε δεσμούς πιο ισχυρούς από τις δέκα εντολές: την αγάπη. Τα πουλιά, οι πίθηκοι και δεν ξέρω κι εγώ ποιο άλλο πλάσμα του Θεού υπακούν στα ένστικτά τους και κάνουν μόνο αυτό για το οποίο έχουν προγραμματιστεί. Στην περίπτωση του ανθρώπου τα πράγματα περιπλέκονται κάπως, επειδή ο άνθρωπος ξέρει για την αγάπη και τις παγίδες της.

Ορίστε. Κάνω πάλι κήρυγμα, ενώ θα έπρεπε να μιλάω για τη συνάντησή μου με την Αθηνά και τον Λούκας. Aπό τη συζήτηση με τον νεαρό –και λέω «συζήτηση» επειδή δεν ανήκουμε στο ίδιο θρησκευτικό δόγμα κι έτσι δεν είμαι υποχρεωμένος να εκλάβω αυτά που μου είπε ως μυστικά εξομολόγησης– έμαθα ότι, εκτός από τον αντικληρικισμό που επικρατούσε στο σπίτι του, υπήρχαν έντονες αντιρρήσεις εξαιτίας του ότι η Αθηνά ήταν ξένη. Μου ήρθε να του πω να αναφέρει στους δικούς του ένα απόσπασμα από τη Βίβλο στο οποίο δεν υπάρχει καμία διακήρυξη πίστης, αλλά μια παρότρυνση για κοινή λογική:

Δέν θέλεις βδελύττεσθαι τόν Iδουμαίον, διότι είναι αδελφός σου• δέν θέλεις βδελύττεσθαι τόν Aιγύπτιον, διότι εστάθης ξένος εν τÉ γη αυτού.*

Συγνώμη. Πάλι άρχισα να παραθέτω αποσπάσματα της βίβλου• υπόσχομαι ότι στο εξής θα συγκρατηθώ. Μετά τη συζήτηση με τον νεαρό πέρασα τουλάχιστον δύο ώρες με τη Σερίνε, ή Αθηνά, όπως προτιμούσε να τη λένε.

Η Αθηνά πάντα μου κινούσε την περιέργεια. Από τότε που είχε αρχίσει να εκκλησιάζεται, είχα την εντύπωση ότι είχε ένα πολύ ξεκάθαρο σχέδιο στο μυαλό της: να γίνει αγία.

Μου είπε ότι, παρόλο που ο φίλος της δεν το γνώριζε, λίγο πριν ξεσπάσει ο εμφύλιος στη Βηρυτό είχε μια εμπειρία που έμοιαζε πολύ με την εμπειρία της Αγίας Τερέζας του Λιζιέ: είχε δει αίμα στους δρόμους.* Θα μπορούσαμε να το αποδώσουμε σε παιδικό ή εφηβικό τραύμα, όμως είναι γεγονός ότι όλοι οι άνθρωποι, λίγο πολύ, έχουν εμπειρίες παρόμοιες με αυτή, που είναι γνωστή ως «δημιουργική κατάληψη από το ιερό». Ξαφνικά, για ένα κλάσμα του δευτερολέπτου, νιώθουμε ότι όλη μας η ζωή έχει νόημα, ότι οι αμαρτίες μας έχουν συγχωρεθεί, ότι η αγάπη υπερισχύει πάντα και ότι μπορεί να μας μεταμορφώσει οριστικά.

Όμως ταυτόχρονα νιώθουμε και φόβο. Το να παραδοθούμε εντελώς στην αγάπη, είτε είναι θεϊκή είτε ανθρώπινη, σημαίνει να απαρνηθούμε τα πάντα, μαζί και την ίδια μας την άνεση ή την ικανότητά μας να παίρνουμε αποφάσεις.

Σημαίνει να αγαπάμε με την πιο ουσιαστική έννοια της λέξης. Στην πραγματικότητα, δε θέλουμε να σωθούμε με τον τρόπο που έχει επιλέξει ο Θεός να μας σώσει: θέλουμε να έχουμε τον απόλυτο έλεγχο του κάθε βήματός μας, να έχουμε πλήρη επίγνωση των αποφάσεών μας, να είμαστε σε θέση να επιλέξουμε σε τι ή σε ποιον θα αφοσιωθούμε.

Με την αγάπη όμως δε γίνεται έτσι• έρχεται, ριζώνει και αρχίζει να έχει τον έλεγχο των πάντων. Μόνο οι πολύ δυνατές ψυχές την αφήνουν να τις οδηγήσει, κι η Αθηνά ήταν δυνατή ψυχή.

Τόσο δυνατή, που περνούσε ώρες ολόκληρες σε βαθιά περισυλλογή. Ήταν πολύ προικισμένη μουσικός. Έλεγαν ότι χόρευε πολύ καλά, αλλά επειδή η εκκλησία δεν είναι το κατάλληλο μέρος για κάτι τέτοιο, συνήθιζε να φέρνει την κιθάρα της κάθε πρωί, πριν πάει στο πανεπιστήμιο, και να τραγουδάει λίγο για την Παναγία.

Ακόμα θυμάμαι την πρώτη φορά που την άκουσα. Είχα τελειώσει την πρωινή λειτουργία για τους λίγους πιστούς που είναι πρόθυμοι να ξυπνήσουν νωρίς το χειμώνα, όταν θυμήθηκα ότι είχα ξεχάσει να πάρω τα χρήματα από το παγκάρι. Γύρισα και άκουσα μια μελωδία που με έκανε να τα δω όλα με άλλο μάτι, λες και στην ατμόσφαιρα γύρω μας υπήρχε η παρουσία κάποιου αγγέλου. Σε μια γωνιά μια κοπέλα περίπου είκοσι χρονών έπαιζε ύμνους με την κιθάρα της, με τα μάτια καρφωμένα στην εικόνα της Αμώμου Συλλήψεως, σαν να είχε πέσει σε έκσταση.

Πήγα στο παγκάρι. Η κοπέλα πρόσεξε την παρουσία μου και σταμάτησε να παίζει, αλλά εγώ της ένευσα με το κεφάλι παρακινώντας τη να συνεχίσει. ⁄Ύστερα, κάθισα σε ένα στασίδι, έκλεισα τα μάτια κι έμεινα να την ακούω.

Εκείνη τη στιγμή ήταν σαν να κατέβαινε από τους ουρανούς η αίσθηση του Παραδείσου, η «δημιουργική κατάληψη από το ιερό». Σαν να καταλάβαινε τι γινόταν στην καρδιά μου, η κοπέλα συνδύασε τους ύμνους με τη σιωπή. Όταν σταματούσε να παίζει, εγώ έλεγα μια προσευχή. Μετά η μουσική ξανάρχιζε. Κατάλαβα ότι ζούσα μια αξέχαστη στιγμή στη ζωή μου, μία από αυτές τις μαγικές στιγμές που πολλές φορές τις καταλαβαίνουμε αφού έχουν πια περάσει.

Ήμουν ολοκληρωτικά εκεί, χωρίς παρελθόν και μέλλον, ζούσα αποκλειστικά σε εκείνο το πρωινό, με εκείνη τη μουσική, με εκείνη τη γλύκα, με την ανέλπιστη προσευχή. Ένιωσα λατρεία, έκσταση, ευγνωμοσύνη που ήμουν ζωντανός, χαρούμενος που είχα επιλέξει να ακολουθήσω την κλίση μου παρά τις αντιρρήσεις της οικογένειάς μου. Στην απλότητα του μικρού ναού, στη φωνή της κοπέλας, στο φως του πρωινού που πλημμύριζε τα πάντα, κατάλαβα για μία ακόμα φορά ότι το μεγαλείο του Θεού εκδηλώνεται πάντα μέσα από τα απλά πράγματα.

Μετά από πολλά δάκρυα και ένα διάστημα που μου φάνηκε αιωνιότητα, σταμάτησε να παίζει. Στράφηκα να τη δω και ανακάλυψα ότι ήταν μία από τις γυναίκες της ενορίας.

Από τότε γίναμε φίλοι και, όποτε μπορούσαμε, μοιραζόμασταν αυτή τη λατρεία μέσω της μουσικής.

Όμως η ιδέα του γάμου με εξέπληξε εντελώς. Καθώς είχαμε κάποια οικειότητα, τη ρώτησα πώς περίμενε να τη δεχτεί η οικογένεια του συζύγου.

«Άσχημα. Πολύ άσχημα».

Με πολλή προσοχή, τη ρώτησα αν ένιωθε αναγκασμένη να παντρευτεί για κάποιο λόγο.

«Είμαι παρθένα. Δεν είμαι έγκυος».

Ζήτησα να μάθω αν είχε μιλήσει με την οικογένειά της και μου είπε πως ναι• η αντίδρασή τους ήταν έκπληξη, συνοδευόμενη από τα δάκρυα της μητέρας της και τις απειλές του πατέρα της.

«Όταν έρχομαι εδώ να υμνήσω την Παρθένο με τη μουσική μου, δε σκέφτομαι τι θα πουν οι άλλοι• μοιράζομαι απλώς τα συναισθήματά μου μαζί της. Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου, πάντα έτσι ήμουν. Είμαι ένα όργανο μέσω του οποίου μπορεί να εκδηλωθεί η Θεϊκή Ενέργεια. Κι αυτή η ενέργεια μου ζητά τώρα να κάνω παιδί, για να μπορέσω να του δώσω αυτό που ποτέ δεν έδωσε σ’ εμένα η φυσική μου μητέρα: προστασία και σιγουριά».

Τίποτα δεν είναι σίγουρο σ’ αυτό τον πλανήτη, της απάντησα. Είχε ακόμα όλη τη ζωή μπροστά της, υπήρχε αρκετός καιρός για να εκδηλωθεί αυτό το θαύμα της δημιουργίας. Όμως η Αθηνά ήταν αποφασισμένη:

«Η Αγία Τερέζα δεν επαναστάτησε ενάντια στην αρρώστια που τη βρήκε. Το αντίθετο, τη θεώρησε σημάδι της Θείας Δόξας. Η Αγία Τερέζα ήταν πολύ πιο μικρή από εμένα όταν αποφάσισε να μπει στο μοναστήρι, δεκαπέντε χρονών. Της το απαγόρευσαν, αλλά εκείνη δεν το έβαλε κάτω: πήγε να μιλήσει απευθείας με τον Πάπα – το φαντάζεστε; Να μιλήσει με τον Πάπα; Και κατάφερε να πετύχει το σκοπό της.

»Η ίδια Δόξα μού ζητά κάτι πολύ πιο εύκολο και πιο γενναιόδωρο από μια αρρώστια: να γίνω μητέρα. Αν περιμένω πολύ, δε θα μπορέσω να κάνω παρέα με το παιδί μου, η διαφορά της ηλικίας θα είναι μεγάλη και δε θα έχουμε πια κοινά ενδιαφέροντα».

Δε θα ήταν η μόνη, επέμεινα.

Aλλά η Αθηνά συνέχισε, σαν να μη με είχε ακούσει:

«Είμαι ευτυχισμένη μόνο όταν σκέφτομαι πως ο Θεός υπάρχει και με ακούει• αυτό όμως δε μου αρκεί για να συνεχίσω να ζω και τίποτα δε μοιάζει να έχει νόημα. Προσπαθώ να δείξω μια χαρά την οποία δε νιώθω, κρύβω τη λύπη μου για να μην ανησυχήσω αυτούς που τόσο με αγαπούν και με νοιάζονται.

Πρόσφατα όμως σκέφτηκα να αυτοκτονήσω. Το βράδυ, πριν κοιμηθώ, κουβεντιάζω για ώρα με τον εαυτό μου, ζητώντας απ’ την ιδέα αυτή να χαθεί• θα ήταν αχαριστία προς όλους, φυγή, μια κίνηση που θα έσπερνε τραγωδία και δυστυχία. Το πρωί έρχομαι εδώ να μιλήσω με την αγία, να την παρακαλέσω να με λυτρώσει από τους δαίμονες με τους οποίους συζητάω το βράδυ. Αυτό με έχει βοηθήσει ως τώρα, αλλά αρχίζω να χάνω τη δύναμή μου. Ξέρω ότι έχω μια αποστολή που την αρνούμαι εδώ και πολύ καιρό και που τώρα πρέπει να την αποδεχτώ.

»Αυτή η αποστολή είναι να γίνω μητέρα. Πρέπει να την εκπληρώσω, γιατί αλλιώς θα τρελαθώ. Αν δεν καταφέρω να δω τη ζωή να μεγαλώνει μέσα μου, δε θα μπορέσω ποτέ πια να αποδεχτώ τη ζωή που βρίσκεται έξω».

* Δευτερονόμιον, κεφάλαιο κγ, στίχος 7. (Σ.τ.Μ.)

* Η Αγία Τερέζα του Λιζιέ σε ηλικία δεκατριών ετών, βλέποντας μια εικόνα του Εσταυρωμένου, εντυπωσιάστηκε από το αίμα που κυλούσε από το χέρι του Ιησού και άκουσε μέσα της την κραυγή του: «Διψώ». Ερμήνευσε την κραυγή ως «διψώ για ψυχές» και τις σταγόνες του αίματος ως σύμβολο των αμαρτωλών ψυχών που χάνονται. Αποφάσισε έτσι να αφιερωθεί στη σωτηρία τους. (Σ.τ.Μ.)

Το επόμενο κεφάλαιο θα δημοσιευτεί στο διαδίκτυο στις 02.04.07

Αγαπητοί αναγνώστες, επειδή δε μιλώ τη γλώσσα σας, ζήτησα από τον Έλληνα εκδότη μου να μου μεταφέρει τα σχόλιά σας μεταφρασμένα. Οι σκέψεις σας για το καινούριο μου βιβλίο είναι εξαιρετικά σημαντικές για μένα.

Με αγάπη,
Paulo Coelho

Η ΑΘΗΝA HΞΕΡΕ ότι ήταν υιοθετημένη όταν την πρωτογνώρισα. Ήταν δεκαεννιά χρονών και έτοιμη να στήσει καβγά στην καφετέρια του πανεπιστημίου, γιατί κάποια φοιτήτρια, θεωρώντας την Αγγλίδα (λευκή, ίσια μαλλιά, μάτια πότε πράσινα, πότε γκρι), είχε κάνει ένα αρνητικό σχόλιο για τη Μέση Ανατολή.

Ήταν η πρώτη μέρα των μαθημάτων• η τάξη ήταν καινούρια, κανείς δεν ήξερε τίποτα για τους συμφοιτητές του. Όμως η κοπέλα σηκώθηκε, έπιασε την άλλη από το γιακά και άρχισε να ουρλιάζει σαν τρελή:

«Ρατσίστρια!»

Είδα το τρομοκρατημένο βλέμμα της άλλης κοπέλας, τα ενθουσιώδη βλέμματα των υπόλοιπων φοιτητών, που διψούσαν να δουν τι θα γίνει. Mια και δεν ήμουν πρωτοετής,
πρόβλεψα αμέσως τις συνέπειες: γραφείο του πρύτανη, παράπονα, πιθανότητα αποβολής, αστυνομική έρευνα για ρατσισμό κ.λπ. Όλοι θα έχαναν.

«Σκάσε!» φώναξα, χωρίς να ξέρω τι έλεγα.

Δεν ήξερα καμιά από τις δύο. Δεν είμαι ο σωτήρας του κόσμου και, για να πούμε την αλήθεια, ένας καβγάς πότε πότε έχει ενδιαφέρον για τους νέους. Aλλά δεν μπόρεσα να συγκρατήσω την κραυγή ούτε να ελέγξω την αντίδρασή μου.

«Σταμάτα!» ξαναφώναξα στην όμορφη κοπέλα που είχε πιάσει την άλλη, επίσης όμορφη κοπέλα από το λαιμό. Με κοίταξε και με κατακεραύνωσε με το βλέμμα. Και, ξαφνικά, κάτι άλλαξε. Χαμογέλασε• αν και τα χέρια της ήταν ακόμα στο λαιμό της συμφοιτήτριάς της.
«Ξέχασες να πεις “Σε παρακαλώ”». Όλοι γέλασαν.

«Σταμάτα», της ζήτησα. «Σε παρακαλώ».

Άφησε την κοπέλα και κατευθύνθηκε προς το μέρος μου.

«Έχεις τρόπους. Μήπως έχεις και κανένα τσιγάρο;»

Της έτεινα το πακέτο μου και πήγαμε να καπνίσουμε έξω.

Είχε περάσει από την κατάσταση ανεξέλεγκτης οργής στην απόλυτη ηρεμία και λίγα λεπτά αργότερα γελούσε, μιλούσε για τον καιρό, με ρωτούσε τι μουσική ακούω. Xτύπησε το κουδούνι που μας ειδοποιούσε για το μάθημα και αγνόησα επιδεικτικά αυτό για το οποίο είχα εκπαιδευτεί όλη μου τη ζωή: να έχω πειθαρχία. Έμεινα εκεί να συζητάω, λες και δεν υπήρχαν πια πανεπιστήμιο, καβγάδες, καντίνες, αέρας, κρύο, ήλιος. Υπήρχε μόνο η γυναίκα με τα γκρίζα μάτια που είχα μπροστά μου, που έλεγε πράγματα εντελώς αδιάφορα και ασήμαντα, ικανά να με κρατήσουν εκεί όλη μου τη ζωή.

Δύο ώρες αργότερα τρώγαμε μεσημεριανό παρέα. Εφτά ώρες αργότερα ήμασταν σε ένα μπαρ, τρώγοντας και πίνοντας ό,τι μας επέτρεπε η τσέπη μας να φάμε και να πιούμε. Η συζήτηση γινόταν ολοένα και πιο ουσιαστική και σε λίγο ήξερα τα πάντα για τη ζωή της – η Αθηνά μού μιλούσε με λεπτομέρειες για τα παιδικά της χρόνια και για την εφηβεία της χωρίς εγώ να την έχω ρωτήσει κάτι. Στη συνέχεια έμαθα ότι το ίδιο έκανε με όλους• ωστόσο εκείνη τη μέρα ένιωθα ο πιο ξεχωριστός άνθρωπος σ’ όλη τη γη.

Είχε έρθει στο Λονδίνο ως πρόσφυγας του εμφυλίου που είχε ξεσπάσει στον Λίβανο. Ο πατέρας της, χριστιανός μαρωνίτης (Σ.τ.Σ.: κλάδος της Καθολικής Εκκλησίας ο οποίος, αν και
αναγνωρίζει το Βατικανό, δεν απαιτεί την αγαμία των ιερέων και χρησιμοποιεί τελετουργίες της Ορθόδοξης Εκκλησίας), είχε δεχτεί απειλές κατά της ζωής του επειδή δούλευε για την κυβέρνηση, αλλά παρ’ όλα αυτά δεν αποφάσιζε να εγκαταλείψει τη χώρα, μέχρι που η Αθηνά, έχοντας κρυφακούσει μια τηλεφωνική συνομιλία, αποφάσισε ότι είχε έρθει η ώρα να μεγαλώσει και να αναλάβει τις ευθύνες της ως κόρη προστατεύοντας αυτούς που αγαπούσε.
Eπιχείρησε ένα είδος χορού, προσποιήθηκε ότι είχε πέσει σε έκσταση (τα είχε μάθει όλα αυτά στο σχολείο, όταν μελετούσε τους βίους των αγίων) και άρχισε να λέει διάφορα. Δεν ξέρω πώς γίνεται ένα παιδί να κάνει τους μεγάλους να παίρνουν αποφάσεις βασισμένες στα λόγια του, αλλά η Αθηνά με διαβεβαίωσε ότι ακριβώς έτσι είχε γίνει• ο πατέρας της ήταν προληπτικός. Ήταν βέβαιη ότι είχε σώσει τη ζωή της οικογένειάς της.

Ήρθαν εδώ ως πρόσφυγες, αλλά όχι ως ζητιάνοι. Η λιβανική κοινότητα ήταν εξαπλωμένη σ’ όλο τον κόσμο, ο πατέρας της βρήκε αμέσως τρόπο να συνεχίσει τις επαγγελματικές του δραστηριότητες και η ζωή συνεχίστηκε. Η Αθηνά πήγε σε καλά σχολεία, έκανε μαθήματα χορού –που ήταν το πάθος της– και επέλεξε να σπουδάσει μηχανικός αμέσως μόλις ολοκλήρωσε τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση.

Όταν πια είχε περάσει καιρός από τότε που είχαν έρθει στο Λονδίνο, οι γονείς της την πήγαν σε ένα από τα πιο ακριβά εστιατόρια της πόλης και της είπαν ότι ήταν υιοθετημένη. Εκείνη παρέστησε την έκπληκτη, τους αγκάλιασε και τους είπε ότι τίποτα δε θα άλλαζε τη σχέση τους.

Στην πραγματικότητα όμως, ένας οικογενειακός φίλος, σε μια στιγμή μίσους, της είχε πει: «Aχάριστο ορφανό, δεν είσαι καν φυσικό τους παιδί και δεν ξέρεις πώς να φερθείς».
Εκείνη του είχε πετάξει ένα σταχτοδοχείο που τον τραυμάτισε στο πρόσωπο, είχε κλάψει κρυφά για δύο μέρες, σύντομα όμως είχε συμφιλιωθεί με το γεγονός. Ο εν λόγω φίλος απέκτησε ένα σημάδι στο πρόσωπο που δεν ήξερε πώς να το αιτιολογήσει και άρχισε να λέει ότι του είχαν επιτεθεί στο δρόμο.

Την κάλεσα να βγούμε την επόμενη μέρα. Μου είπε χωρίς περιστροφές ότι ήταν παρθένα, ότι τις Κυριακές πήγαινε στην εκκλησία και ότι δεν την ενδιέφεραν τα ρομάντζα – την απασχολούσε περισσότερο να διαβάζει ό,τι μπορούσε για την κατάσταση στη Μέση Ανατολή.
Με λίγα λόγια, ήταν απασχολημένη. Πολύ απασχολημένη.

«Ο κόσμος νομίζει ότι το μόνο όνειρο μιας γυναίκας είναι να παντρευτεί και να κάνει παιδιά. Κι εσύ νομίζεις, απ’ όλα όσα σου αφηγήθηκα, ότι έχω υποφέρει πολύ στη ζωή μου. Δεν είναι αλήθεια, και το έχω ξαναδεί αυτό το έργο: κι άλλοι άντρες με έχουν πλησιάσει θέλοντας να με “προστατεύσουν” από τις τραγωδίες.

»Αυτό που ξεχνούν είναι ότι, ήδη από την αρχαία Ελλάδα, οι άνθρωποι που επέστρεφαν από τις μάχες επέστρεφαν είτε νεκροί, πάνω στις ασπίδες τους, είτε πιο δυνατοί, με τις ουλές τους. Για να σ’ το πω πιο καθαρά, είμαι στο πεδίο της μάχης από τότε που γεννήθηκα, είμαι ακόμα ζωντανή και δεν έχω ανάγκη κανέναν να με προστατεύσει».

Έκανε μια παύση.

«Είδες πόσο καλλιεργημένη είμαι;»

«Πολύ καλλιεργημένη, όταν όμως επιτίθεσαι σε κάποια πιο αδύναμη από εσένα, υπονοείς με τον τρόπο σου ότι πράγματι χρειάζεσαι προστασία. Θα μπορούσες να είχες καταστρέψει την πορεία σου ως φοιτήτρια».

«Έχεις δίκιο. Δέχομαι λοιπόν την πρόσκλησή σου».

Από εκείνη τη μέρα αρχίσαμε να βγαίνουμε συχνά και όσο πιο πολύ την πλησίαζα τόσο περισσότερο ανακάλυπτα το φως μου – γιατί με παρότρυνε να δίνω πάντα τον καλύτερο εαυτό μου. Δεν είχε διαβάσει ποτέ κανένα βιβλίο για μαγεία
ή εσωτερισμό• έλεγε ότι ήταν πράγματα του διαβόλου, ότι η μόνη σωτηρία ήταν ο Ιησούς, τελεία και παύλα. Πότε πότε έλεγε πράγματα που δε φαίνονταν να συμβαδίζουν με τις διδαχές της Εκκλησίας:

«Ο Χριστός ήταν περιτριγυρισμένος από ζητιάνους, πόρνες, τελώνες, ψαράδες. Πιστεύω ότι μ’ αυτό τον τρόπο ήθελε να δείξει ότι η θεία σπίθα βρίσκεται στην ψυχή όλων, δε σβήνει ποτέ. Όταν ηρεμώ, ή όταν είμαι πολύ ταραγμένη, νιώθω πως πάλλομαι μαζί με το σύμπαν ολόκληρο, κι αρχίζω να γνωρίζω πράγματα που δε γνώριζα, λες και ο Θεός ο
ίδιος οδηγεί τα βήματά μου. Υπάρχουν ώρες που νιώθω ότι μου αποκαλύπτονται όλα».
Κι αμέσως διόρθωνε τον εαυτό της:

«Αυτό είναι λάθος».

Η Αθηνά πάντα ζούσε ανάμεσα σε δύο κόσμους: σε αυτόν που ένιωθε αληθινό και σε αυτόν που της είχαν διδάξει μέσω της πίστης της.

Μια μέρα, μετά από σχεδόν ένα ολόκληρο εξάμηνο εξισώσεων, υπολογισμών και στατικών μελετών, είπε ότι θα παρατούσε τη σχολή.

«Μα δε μου το έχεις ξαναπεί ποτέ αυτό!»

«Φοβόμουν να το συζητήσω και με τον ίδιο μου τον εαυτό. Σήμερα όμως πήγα στην κομμώτριά μου. Δούλευε μέρα νύχτα για να μπορέσει η κόρη της να τελειώσει τη σχολή κοινωνιολογίας. Η κοπέλα κατάφερε εντέλει να πάρει το πτυχίο της και, αφού χτύπησε πολλές πόρτες, μπόρεσε τελικά να βρει δουλειά ως γραμματέας σε μια τσιμεντοβιομηχανία. Παρ’ όλα αυτά, μέχρι σήμερα η κομμώτριά μου όλο λέει, γεμάτη περηφάνια: “H κόρη μου έχει πτυχίο”.

»Οι περισσότεροι φίλοι των γονιών μου, καθώς και τα παιδιά τους, έχουν πτυχίο. Αυτό δε σημαίνει ότι έχουν κα ταφέρει να κάνουν τη δουλειά που επιθυμούσαν – το αντίθετο μάλιστα, μπήκαν και βγήκαν από ένα πανεπιστήμιο επειδή κάποιος, την εποχή που τα πανεπιστήμια θεωρούνταν σημαντικά, είπε ότι για να ανέβει κάποιος στη ζωή του πρέπει να έχει πτυχίο. Έτσι, ο κόσμος σταμάτησε να έχει εξαιρετικούς κηπουρούς, αρτοποιούς, παλαιοπώλες, χτίστες, συγγραφείς».

Της ζήτησα να το σκεφτεί περισσότερο πριν πάρει μια τόσο ριζική απόφαση. Εκείνη όμως μου απάγγειλε μερικούς στίχους του Aμερικανού ποιητή Ρόμπερτ Φροστ:

«Μπροστά μου ανοίγονταν δύο δρόμοι Εγώ διάλεξα αυτόν που είχε περπατηθεί λιγότερο Κι αυτή ήταν η διαφορά».

Την άλλη μέρα δεν ήρθε στα μαθήματα. Την επόμενη φορά που συναντηθήκαμε τη ρώτησα τι
σκόπευε να κάνει.

«Να παντρευτώ. Και να κάνω παιδί».

Δεν ήταν τελεσίγραφο. Εγώ ήμουν είκοσι χρονών, εκείνη δεκαεννιά, και πίστευα ότι ήταν πολύ νωρίς ακόμα για τέτοιας φύσης δέσμευση.

Η Αθηνά όμως μιλούσε πάρα πολύ σοβαρά. Κι εγώ έπρεπε να επιλέξω μεταξύ του να χάσω το μόνο πράγμα που είχα στο μυαλό μου –την αγάπη μου για εκείνη τη γυναίκαή την ελευθερία μου και όλες τις επιλογές που μου πρόσφερε το μέλλον.

Ειλικρινά, η απόφαση δεν ήταν καθόλου δύσκολη.

Το επόμενο κεφάλαιο θα δημοσιευτεί στο διαδίκτυο στις 28.03.07

Αγαπητοί αναγνώστες, επειδή δε μιλώ τη γλώσσα σας, ζήτησα από τον Έλληνα εκδότη μου να μου μεταφέρει τα σχόλιά σας μεταφρασμένα. Οι σκέψεις σας για το καινούριο μου βιβλίο είναι εξαιρετικά σημαντικές για μένα.

Με αγάπη,
Paulo Coelho

ΜΗΝ ΤΗ ΛΕΤΕ ΑΘΗΝΑ, σας παρακαλώ. Το πραγματικό της όνομα είναι Σερίνε. Σερίνε Xαλίλ, κόρη πολυαγαπημένη, πολυπόθητη, που τόσο εγώ όσο κι ο άντρας μου θα θέλαμε να ήταν αίμα μας!

Όμως η ζωή είχε άλλα σχέδια – όσο γενναιόδωρη κι αν είναι η μοίρα, πάντα υπάρχει ένα πηγάδι μέσα στο οποίο μπορεί να γκρεμιστούν τα όνειρά μας.
Ζούσαμε στη Βηρυτό, την εποχή που όλοι τη θεωρούσαν την πιο όμορφη πόλη της Μέσης Ανατολής. Ο σύζυγός μου ήταν επιτυχημένος βιομήχανος· παντρευτήκαμε από έρωτα και κάθε χρόνο κάναμε ταξίδια στην Ευρώπη· είχαμε φίλους, μας καλούσαν σε όλες τις σημαντικές κοινωνικές εκδηλώσεις και μια φορά μάλιστα δέχτηκα στο σπίτι μου μέχρι και έναν πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών, να φανταστείτε! Ήταν τρεις αξέχαστες μέρες: τις δύο πρώτες άντρες των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών χτένιζαν το σπίτι μας απ’ άκρη σ’ άκρη (βρίσκονταν ήδη στη γειτονιά μας ένα μήνα πριν και είχαν καταλάβει στρατηγικές θέσεις, είχαν νοικιάσει διαμερίσματα και είχαν μεταμφιεστεί σε ζητιάνους ή ερωτευμένα ζευγάρια). Και τη μία μέρα, ή μάλλον τις δύο ώρες, έγινε η γιορτή. Ποτέ δε θα ξεχάσω τη ζήλια στα μάτια των γειτόνων μας και τη χαρά τού να βγαίνω φωτογραφία με τον ισχυρότερο άνθρωπο του πλανήτη.
Τα είχαμε όλα, εκτός από αυτό που θέλαμε περισσότερο: ένα παιδί. Έτσι λοιπόν δεν είχαμε τίποτα.

Προσπαθήσαμε με κάθε τρόπο, κάναμε τάματα, πήγαμε σε μέρη όπου υπόσχονταν θαύματα, συμβουλευτήκαμε γιατρούς, κομπογιαννίτες, πήραμε φάρμακα και ήπιαμε ελιξίρια και μαγικά ποτά. Δύο φορές έκανα τεχνητή γονιμοποίηση και έχασα το παιδί. Τη δεύτερη έχασα και την αριστερή ωοθήκη μου, κι από τότε δεν κατάφερα να ξαναβρώ γιατρό πρόθυμο να διακινδυνεύσει άλλη μια τέτοια περιπέτεια.

Τότε ένας από τους πολλούς φίλους που γνώριζαν την κατάστασή μας πρότεινε τη μόνη λύση: την υιοθεσία. Είπε ότι είχε γνωστούς στη Ρουμανία και ότι η διαδικασία δε θα απαιτούσε πολύ χρόνο.

Ένα μήνα μετά πήραμε το αεροπλάνο. Ο φίλος μας είχε πάρε δώσε με το δικτάτορα που κυβερνούσε τότε τη χώρα και που δε θυμάμαι το όνομά του (Σ.τ.Σ.: Νικολάε Τσαουσέσκου)· έτσι, καταφέραμε να αποφύγουμε όλες τις γραφειοκρατικές διαδικασίες και πήγαμε σε ένα κέντρο υιοθεσίας στην πόλη Σιμπίου, στην Τρανσιλβανία. Εκεί μας περίμεναν ήδη με καφέ, τσιγάρα, μεταλλικό νερό και όλο το χαρτομάνι έτοιμο. Το μόνο που χρειαζόταν να κάνουμε ήταν να διαλέξουμε το παιδί.

Μας πήγαν στο τμήμα βρεφών. Έκανε πολύ κρύο, κι εγώ έμεινα να σκέφτομαι πώς άφηναν τα καημένα τα παιδάκια σε τέτοιες συνθήκες. Η πρώτη μου παρόρμηση ήταν να τα υιοθετήσω όλα, να τα πάω στη χώρα μας, όπου υπήρχε
ήλιος και ελευθερία, αλλά φυσικά αυτή η ιδέα ήταν τρελή.

Κάναμε μια βόλτα ανάμεσα στις κούνιες, ακούγοντας κλάματα, τρομοκρατημένοι από τη σημασία της απόφασης που έπρεπε να πάρουμε.

Για περισσότερο από μία ώρα εγώ κι ο σύζυγός μου δεν ανταλλάξαμε ούτε λέξη. Φύγαμε από εκεί, ήπιαμε καφέ, καπνίσαμε, γυρίσαμε πίσω – κι αυτό επαναλήφθηκε πολλές φορές. Πρόσεξα ότι η γυναίκα που είχε αναλάβει την υιοθεσία είχε αρχίσει να δείχνει σημάδια ανυπομονησίας, έπρεπε να αποφασίσουμε σύντομα λοιπόν. Τότε, υπακούοντας σε ένα ένστικτο που θα τολμούσα να αποκαλέσω μητρικό, σαν να είχα βρει το παιδί που έπρεπε να είναι δικό μου σε αυτή τη ζωή αλλά είχε έρθει στον κόσμο από άλλη κοιλιά, έδειξα ένα κοριτσάκι.

Η υπεύθυνη μας πρότεινε να το σκεφτούμε καλύτερα. Ποια; Aυτή, που φαινόταν τόσο ανυπόμονη που καθυστερούσαμε!

Εγώ όμως είχα ήδη πάρει την απόφασή μου.

Παρ’ όλα αυτά, με μεγάλη προσοχή, φροντίζοντας να μη με προσβάλει (πίστευε πως είχαμε γνωστούς στα ανώτατα κλιμάκια της ρουμανικής κυβέρνησης), μου ψιθύρισε για να μην την ακούσει ο σύζυγός μου:

«Δε θα έχετε καλά ξεμπερδέματα. Είναι παιδί Tσιγγάνας».

Απάντησα πως ο πολιτισμός δε μεταδίδεται μέσω των γονιδίων· το παιδί, που ήταν μόλις τριών μηνών, θα γινόταν κόρη δική μου και του συζύγου μου, θα την ανατρέφαμε σύμφωνα με τα δικά μας έθιμα. Θα γνώριζε την εκκλησία στην οποία πηγαίναμε, θα πήγαινε στις παραλίες στις οποίες κάναμε περιπάτους, θα διάβαζε τα βιβλία της στα γαλλικά, θα σπούδαζε στο Αμερικανικό Σχολείο της Βηρυτού. Εξάλλου, τότε, όπως και τώρα, δε γνώριζα τίποτα για τον πολιτισμό των Tσιγγάνων. Το μόνο που ξέρω είναι ότι ταξιδεύουν, ότι δεν κάνουν μπάνιο πολύ συχνά, ότι εξαπατούν τον κόσμο και ότι φοράνε σκουλαρίκι στο αφτί. Κυκλοφορεί η φήμη ότι απάγουν παιδιά για να τα πάρουν στα καραβάνια τους, αλλά στην προκειμένη περίπτωση συνέβαινε ακριβώς το αντίθετο: είχαν αφήσει ένα παιδί πίσω τους, για να το αναλάβω εγώ.

Η γυναίκα επιχείρησε ξανά να με αποθαρρύνει, εγώ όμως ήδη υπέγραφα τα χαρτιά και ζητούσα από το σύζυγό μου να κάνει το ίδιο. Στην επιστροφή για τη Βηρυτό, ο κόσμος έμοιαζε διαφορετικός: ο Θεός μού είχε δώσει λόγο για να ζήσω, να δουλέψω, να παλέψω σε αυτή την κοιλάδα του κλαυθμώνος*. Τώρα είχαμε ένα παιδί που έδινε νόημα σε όλους τους κόπους μας.

Η Σερίνε μεγάλωσε κι έγινε έξυπνη και όμορφη· νομίζω πως όλοι οι γονείς το ίδιο λένε, πιστεύω όμως ότι ήταν ένα παιδί πραγματικά χαρισματικό. Ένα απόγευμα, όταν ήταν πια πέντε χρονών, ο ένας μου αδερφός μου είπε ότι, αν η μικρή ήθελε ποτέ να δουλέψει στο εξωτερικό, το όνομά της θα μαρτυρούσε πάντα την καταγωγή της. Μας πρότεινε λοιπόν να της το αλλάξουμε σε κάτι που δε θα σήμαινε απολύτως τίποτα, όπως Αθηνά. Φυσικά, σήμερα ξέρω πως η Αθηνά είναι η θεά της σοφίας, της ευφυ˝ας και του πολέμου, που έχει δώσει και το όνομά της σε μια πόλη που έγινε πρωτεύουσα μιας χώρας.

Κατά πάσα πιθανότητα, ο αδερφός μου όχι μόνο το ήξερε αυτό, αλλά είχε και επίγνωση των προβλημάτων που θα μπορούσε να δημιουργήσει στο μέλλον ένα αραβικό όνομα· όπως όλοι στην οικογένειά μας, ήταν κι αυτός ανακατεμένος με την πολιτική και ήθελε να προστατεύσει την ανιψιά του από τα μαύρα σύννεφα που εκείνος, και μόνο εκείνος, διέκρινε στον ορίζοντα. Αυτό που προκαλεί ακόμα μεγαλύτερη έκπληξη είναι ότι η λέξη άρεσε πολύ στη Σερίνε. Μέσα σε ένα απόγευμα άρχισε να αυτοαποκαλείται Αθηνά και από τότε κανείς δεν κατάφερε να της βγάλει το όνομα από το κεφάλι. Για να την ευχαριστήσουμε, το υιοθετήσαμε κι εμείς, πιστεύοντας ότι θα της περνούσε γρήγορα.

Μπορεί άραγε ένα όνομα να επηρεάσει τη ζωή ενός ανθρώπου; Ο καιρός πέρασε, το όνομα παρέμεινε και τελικά το συνηθίσαμε. Στην εφηβεία της ανακαλύψαμε ότι έδειχνε μεγάλη προτίμηση στη θρησκεία – ήταν συνέχεια στην εκκλησία κι ήξερε τα ευαγγέλια απέξω, κι αυτό ήταν ευλογία και κατάρα μαζί. Σε έναν κόσμο που είχε αρχίσει να διχάζεται ολοένα και περισσότερο από τις θρησκευτικές πεποιθήσεις, εγώ έτρεμα για την ασφάλεια της κόρης μου. Εκείνη την εποχή η Σερίνε μάς έλεγε πως είχε αόρατους φίλους –αγγέλους και αγίους που τους έβλεπε στις εικόνες της εκκλησίας μας– λες και ήταν το πιο φυσιολογικό πράγμα στον κόσμο. Βέβαια, όλα τα παιδιά του κόσμου βλέπουν οράματα, αν και σπάνια το θυμούνται από κάποια ηλικία και μετά. Συνηθίζουν επίσης να δίνουν ζωή σε άψυχα πράγματα, όπως σε κούκλες ή λούτρινες τίγρεις. Άρχισα όμως να πιστεύω ότι το είχε παρακάνει όταν πήγα μια μέρα να την πάρω από το σχολείο και μου είπε ότι είχε δει «μια γυναίκα ντυμένη στα λευκά, που έμοιαζε με την Παναγία».
Aσφαλώς και πιστεύω στους αγγέλους. Πιστεύω ακόμα ότι οι άγγελοι μιλούν στα μικρά παιδιά, αλλά όταν οι οπτασίες εμφανίζονται σε μεγάλους, το πράγμα αλλάζει. Γνωρίζω αρκετές ιστορίες για βοσκούς και χωρικούς που ισχυρίστηκαν ότι είδαν μια λευκοντυμένη γυναίκα, κι αυτό τελικά τους κατέστρεψε τη ζωή, γιατί ο κόσμος άρχισε να τους επισκέπτεται αναζητώντας θαύματα, οι ιερείς ανησυχούσαν, τα χωριά έγιναν τόποι προσκυνήματος και οι καημένοι έζησαν όλη τους τη ζωή σε μοναστήρια. Έτσι, ανησύχησα πολύ μ’ αυτή την ιστορία· σ’ αυτή την ηλικία, τα πρώτα χρόνια της εφηβείας, η Σερίνε θα έπρεπε να ασχολείται με σύνεργα μακιγιάζ, με το να βάφει τα νύχια της, να παρακολουθεί σαπουνόπερες ή έστω παιδικές εκπομπές στην τηλεόραση. Κάτι δεν πήγαινε καλά με την κόρη μου, γι’ αυτό επισκέφτηκα έναν ειδικό.

«Ηρεμήστε», μου είπε.

Για τον ψυχολόγο που είχε ειδικευτεί στην παιδική ψυχολογία, όπως και για τους περισσότερους γιατρούς που ασχολούνται με τέτοια θέματα, οι αόρατοι φίλοι είναι κάτι σαν προβολή των ονείρων στην πραγματικότητα και βοηθούν το παιδί να ανακαλύψει τις επιθυμίες του και να εκφράσει τα συναισθήματά του ανώδυνα.

«Μα μια γυναίκα στα λευκά;»

Μου απάντησε ότι ίσως ο τρόπος που βλέπαμε ή ερμηνεύαμε τον κόσμο δεν είχε γίνει απόλυτα κατανοητός από τη Σερίνε. Μου πρότεινε να προετοιμάσουμε σιγά σιγά το έδαφος για να της πούμε ότι ήταν υιοθετημένη. Όπως μου τόνισε, το χειρότερο που θα μπορούσε να συμβεί θα ήταν να το ανακαλύψει μόνη της – τότε θα άρχιζε να έχει αμφιβολίες για όλους. Η συμπεριφορά της θα μπορούσε να γίνει απρόβλεπτη.

Από τότε κι έπειτα αλλάξαμε τον τρόπο που συζητούσαμε μαζί της. Δεν ξέρω αν ο άνθρωπος μπορεί να θυμηθεί πράγματα που του συνέβησαν όταν ήταν ακόμα μωρό, εμείς όμως αρχίσαμε να της δείχνουμε πόσο την αγαπούσαμε και ότι δεν ήταν ανάγκη να καταφεύγει σε ένα φανταστικό κόσμο. Έπρεπε να καταλάβει ότι ο ορατός κόσμος ήταν ο ωραιότερος, ότι οι γονείς της θα την προστάτευαν από κάθε κίνδυνο, ότι η Βηρυτός ήταν όμορφη, οι παραλίες της πάντα ηλιόλουστες και γεμάτες κόσμο. Χωρίς να έρθω σε άμεση αντιπαράθεση με αυτή τη «γυναίκα», άρχισα να περνάω περισσότερο χρόνο με την κόρη μου, καλούσα τους συμμαθητές της στο σπίτι μας και γενικά δεν έχανα ευκαιρία να της δείχνω πόσο την αγαπούσαμε.

Η στρατηγική μου έφερε αποτελέσματα. Ο άντρας μου ταξίδευε πολύ, της Σερίνε τής έλειπε. Έτσι, επειδή την αγαπούσε πολύ, αποφάσισε να αλλάξει λίγο τους ρυθμούς του.

Οι μοναχικές συζητήσεις άρχισαν να δίνουν τη θέση τους σε παιχνίδια μεταξύ πατέρα, μητέρας και κόρης.

Όλα πήγαιναν καλά, μέχρι που ένα βράδυ ήρθε κλαίγοντας στο δωμάτιό μου λέγοντάς μου ότι φοβόταν, ότι η κόλαση ήταν κοντά.

Ήμουν μόνη στο σπίτι – είχε πάλι χρειαστεί να φύγει ο άντρας μου κι έτσι θεώρησα ότι αυτός ήταν ο λόγος της απελπισίας της. Αλλά κόλαση; Μα τι της έλεγαν στο σχολείο και στην εκκλησία; Αποφάσισα ότι την επόμενη μέρα θα πήγαινα να τα πω με τη δασκάλα.

Η Σερίνε στο μεταξύ έκλαιγε ασταμάτητα. Την πήγα στο παράθυρο, της έδειξα τη Μεσόγειο, λουσμένη στο φως της πανσελήνου. Της είπα ότι δεν υπήρχαν δαίμονες, αλλά αστέρια στον ουρανό και κόσμος που περπατούσε στη λεωφόρο μπροστά από το σπίτι μας. Της εξήγησα ότι δεν έπρεπε να φοβάται, την καθησύχασα, αλλά εκείνη συνέχισε να κλαίει και να τρέμει. Μετά από περίπου μισή ώρα που προσπαθούσα να την ηρεμήσω, άρχισα να ανησυχώ. Της είπα να σταματήσει, δεν ήταν πια παιδί. Σκέφτηκα ότι μπορεί να της είχε έρθει για πρώτη φορά η περίοδος· τη ρώτησα διακριτικά αν έτρεχε αίμα.

«Πολύ».

Πήρα λίγο βαμβάκι και της ζήτησα να ξαπλώσει για να φροντίσω την «πληγή» της. Δεν ήταν τίποτα, θα της εξηγούσα την επομένη. Ωστόσο δεν της είχε έρθει περίοδος. Έκλαψε λίγο ακόμα, αλλά μάλλον κουράστηκε, γιατί σύντομα την πήρε ο ύπνος.

Και, το επόμενο πρωί, έτρεξε το αίμα.

Τέσσερις άνθρωποι δολοφονήθηκαν. Για μένα ήταν απλώς μία από τις αιώνιες φυλετικές διαμάχες στις οποίες ο λαός μου ήταν συνηθισμένος. Για τη Σερίνε δεν πρέπει να ήταν τίποτα, γιατί ούτε καν ανέφερε τον εφιάλτη της προηγούμενης νύχτας.

Όμως από εκείνη τη μέρα και μετά η κόλαση άρχισε να πλησιάζει και μέχρι σήμερα δεν έχει φύγει. Την ίδια μέρα 26 Παλαιστίνιοι σκοτώθηκαν σε ένα λεωφορείο, ως αντίποινα για τη δολοφονία. Είκοσι τέσσερις ώρες αργότερα δεν μπορούσες πια να περπατήσεις στο δρόμο, εξαιτίας των πυροβολισμών που έρχονταν από παντού. Τα σχολεία έκλεισαν, μια καθηγήτρια έφερε βιαστικά τη Σερίνε στο σπίτι κι από εκεί κι έπειτα η κατάσταση ξέφυγε εκτός ελέγχου. Ο σύζυγός μου διέκοψε το ταξίδι του και γύρισε πίσω· τηλεφωνούσε μέρες ολόκληρες στους φίλους του στην κυβέρνηση, αλλά κανείς δεν μπορούσε να του πει κάτι που να έβγαζε νόημα. Η Σερίνε άκουγε τους πυροβολισμούς απέξω, τις φωνές του συζύγου μου στο σπίτι και, προς μεγάλη μου έκπληξη, δεν έλεγε λέξη. Εγώ προσπαθούσα συνέχεια να την πείσω ότι όλα αυτά θα περνούσαν, ότι σύντομα θα μπορούσαμε να ξαναπάμε στην παραλία, εκείνη όμως απέστρεφε το βλέμμα και ζητούσε να διαβάσει ένα βιβλίο ή να ακούσει ένα δίσκο. Ενώ η κόλαση γινόταν σιγά σιγά μόνιμη, η Σερίνε διάβαζε και άκουγε μουσική.
Δε θέλω να τα σκέφτομαι, σας παρακαλώ. Δε θέλω να σκέφτομαι τις απειλές που δεχτήκαμε, ποιος είχε δίκιο, ποιοι ήταν οι ένοχοι και ποιοι οι αθώοι. Το γεγονός είναι ότι, μετά από λίγους μήνες, όποιος ήθελε να περάσει ένα συγκεκριμένο δρόμο έπρεπε να πάρει τη βάρκα, να πάει στην Κύπρο, να πάρει άλλη βάρκα και να αποβιβαστεί σε άλλο σημείο του πεζοδρομίου.

Μείναμε στην ουσία κλεισμένοι μέσα στο σπίτι σχεδόν ένα χρόνο, περιμένοντας συνεχώς να βελτιωθεί η κατάσταση, πιστεύοντας πάντα ότι όλα ήταν προσωρινά, ότι η κυβέρνηση θα ανακτούσε τελικά τον έλεγχο της κατάστασης. Ένα πρωί, ενώ η Σερίνε άκουγε ένα δίσκο στο μικρό φορητό πικάπ της, έκανε μερικά χορευτικά βήματα και άρχισε να λέει πράγματα όπως «Θα κρατήσει πολύ, πολύ καιρό».

Θέλησα να παρέμβω, όμως ο σύζυγός μου με έπιασε από το μπράτσο· είδα ότι η μικρή τού είχε τραβήξει την προσοχή και ότι έπαιρνε τα λόγια της στα σοβαρά. Ποτέ μου δεν κατάλαβα γιατί, και δεν το έχουμε συζητήσει ποτέ μέχρι σήμερα· είναι ταμπού για μας.

Την επομένη ο σύζυγός μου έλαβε έκτακτα μέτρα. Σε δύο εβδομάδες πήραμε το δρόμο για το Λονδίνο. Αργότερα θα μαθαίναμε ότι, αν και δεν υπάρχουν σαφή στατιστικά στοιχεία, εκείνα τα δύο χρόνια εμφύλιου πολέμου πέθαναν περίπου 44.000 άνθρωποι, 180.000 τραυματίστηκαν, χιλιάδες άλλοι έμειναν άστεγοι. Οι μάχες συνεχίστηκαν για άλλους λόγους, η χώρα βρέθηκε υπό την κατοχή ξένων δυνάμεων και η κόλαση υπάρχει μέχρι σήμερα.

«Θα κρατήσει πολύ καιρό», είχε πει η Σερίνε. Θεέ μου, δυστυχώς είχε δίκιο.

* Bλ. æαλμούς, κεφάλαιο πδ′, στίχο 6. (Σ.τ.M.)

Το επόμενο κεφάλαιο θα δημοσιευτεί στο διαδίκτυο στις 26.03.07

Αγαπητοί αναγνώστες, επειδή δε μιλώ τη γλώσσα σας, ζήτησα από τον Έλληνα εκδότη μου να μου μεταφέρει τα σχόλιά σας μεταφρασμένα. Οι σκέψεις σας για το καινούριο μου βιβλίο είναι εξαιρετικά σημαντικές για μένα.

Με αγάπη,
Paulo Coelho

ΑΘΗΝA; Τι ενδιαφέρον όνομα! Για να δούμε… O Μέγιστος Αριθμός της είναι το εννιά. Αισιόδοξη, κοινωνική, θα ξεχώριζε ανάμεσα στο πλήθος. Οι άνθρωποι μάλλον την πλησιάζουν επιζητώντας κατανόηση, συμπόνια, γενναιοδωρία, και ακριβώς γι’ αυτό πρέπει να προσέχει πολύ, γιατί η τάση της να είναι λαοφιλής μπορεί να της φουσκώσει τα μυαλά και να χάσει τελικά περισσότερα απ’ όσα θα κερδίσει. Επίσης, πρέπει να προσέχει τη γλώσσα της, γιατί έχει την τάση να μιλάει περισσότερο απ’ όσο επιτάσσει η κοινή λογική.

Όσο για τον Ελάχιστο Αριθμό της, είναι το έντεκα. Πιστεύω πως επιθυμεί διακαώς κάποια ηγετική θέση. Ενδιαφέρεται για μυστικιστικά ζητήματα· μέσα από αυτά προσπαθεί να φέρει την αρμονία σε όλους γύρω της.

Αυτό όμως έρχεται σε άμεση αντίθεση με τον αριθμό εννιά, που είναι το μονοψήφιο άθροισμα της ημερομηνίας, του μήνα και του έτους γέννησής της. Θα είναι πάντα επιρρεπής στη ζήλια, τη θλίψη, την εσωστρέφεια και σε κυκλοθυμικές αποφάσεις. Προσοχή στις παρακάτω αρνητικές δονήσεις: υπερβολική φιλοδοξία, αδιαλλαξία, κατάχρηση εξουσίας, ακρότητες.

Εξαιτίας αυτής της σύγκρουσης, προτείνω να προσπαθήσει να ασχοληθεί με κάτι στο οποίο δε θα χρειάζεται να έρχεται σε συναισθηματική επαφή με ανθρώπους, όπως για παράδειγμα με την πληροφορική ή τη μηχανική.

Είναι νεκρή; Συγνώμη. Τελικά με τι ασχολούνταν;

Τελικά με τι ασχολούνταν η Αθηνά; Η Αθηνά ασχολούνταν με λίγο απ’ όλα, αλλά αν έπρεπε να συνοψίσω τη ζωή της, θα έλεγα ότι ήταν το εξής: μια ιέρεια που κατανοούσε τις δυνάμεις της Φύσης. Ή μάλλον ήταν κάποια που, για τον απλούστατο λόγο ότι δεν είχε πολλά να χάσει ή να ελπίζει από τη ζωή της, ρισκάριζε παραπάνω από τους άλλους και τελικά μεταμορφώθηκε στις δυνάμεις που έκρινε ότι εξουσίαζε.

Δούλεψε σε σούπερ μάρκετ, υπήρξε τραπεζική υπάλληλος και μεσίτρια· σε καθεμία από αυτές τις δουλειές της άφησε να εκδηλωθεί η ιέρεια που είχε μέσα της. Έζησα μαζί της οχτώ χρόνια και της το χρωστούσα αυτό: να αποκαταστήσω τη μνήμη της, την ταυτότητά της.

Το πιο δύσκολο πράγμα κατά τη συλλογή αυτών των σημειώσεων ήταν να πείσω τους συνομιλητές μου να μου επιτρέψουν να χρησιμοποιήσω τα πραγματικά τους ονόματα. Κάποιοι ισχυρίστηκαν ότι δεν ήθελαν να μπλεχτούν σε τέτοιες ιστορίες κι άλλοι προσπάθησαν να κρύψουν τη γνώμη και τα συναισθήματά τους. Τους εξήγησα αφενός ότι πρόθεσή μου ήταν ουσιαστικά να κάνω όλους τους εμπλεκόμενους να την καταλάβουν καλύτερα και αφετέρου ότι κανείς δε θα πίστευε ανώνυμες σημειώσεις.

Καθώς κανείς από τους συνομιλητές μου δε θεωρούσε ότι κατείχε τη μοναδική και οριστική εκδοχή των γεγονότων, όσο ασήμαντα κι αν ήταν αυτά, τελικά δέχονταν. Κατά τη διάρκεια της ηχογράφησης των συνεντεύξεων είδα ότι τίποτα δεν είναι απόλυτο, ότι όλα εξαρτώνται από το πώς τα βλέπει ο καθένας. Πολλές φορές ο καλύτερος τρόπος να μάθουμε ποιοι είμαστε είναι να προσπαθήσουμε να μάθουμε πώς μας βλέπουν οι άλλοι.

Αυτό δε σημαίνει ότι θα φερθούμε όπως περιμένουν· τουλάχιστον όμως καταλαβαίνουμε καλύτερα τον εαυτό μας. Το χρωστούσα αυτό στην Αθηνά.

Να φέρω στο φως την ιστορία της. Να γράψω το μύθο της.

Το επόμενο κεφάλαιο θα δημοσιευτεί στο διαδίκτυο στις 23.03.07

Αγαπητοί αναγνώστες, επειδή δε μιλώ τη γλώσσα σας, ζήτησα από τον Έλληνα εκδότη μου να μου μεταφέρει τα σχόλιά σας μεταφρασμένα. Οι σκέψεις σας για το καινούριο μου βιβλίο είναι εξαιρετικά σημαντικές για μένα.

Με αγάπη,
Paulo Coelho

ΑΝ ΕΝΑΣ ΑΓΝΩΣΤΟΣ ΑΝΤΡΑΣ μας τηλεφωνήσει σήμερα, μιλήσουμε για λίγο, δεν κάνει υπαινιγμούς, δεν πει τίποτα το ιδιαίτερο, αλλά παρ’ όλα αυτά μας δώσει την προσοχή που σπάνια δεχόμαστε, το ίδιο βράδυ μπορεί να πέσουμε για ύπνο κάπως ερωτευμένες. Έτσι είμαστε εμείς, και δεν υπάρχει τίποτα το κακό σε αυτό – είναι στη γυναικεία φύση να ανοίγεται εύκολα στην αγάπη.

Αυτή η αγάπη με έκανε να ανοιχτώ στη συνάντηση με τη ητέρα όταν ήμουν δεκαεννιά ετών. Η Αθηνά είχε κι αυτή την ίδια ηλικία όταν έπεσε για πρώτη φορά σε έκσταση χορεύοντας. Όμως αυτό ήταν το μοναδικό μας κοινό – η ηλικία της μύησής μας.

Σε όλα τα άλλα ήμασταν εντελώς διαφορετικές, κυρίως στον τρόπο που αντιμετωπίζαμε τους άλλους. Ως δασκάλα της έδινα πάντα τον καλύτερό μου εαυτό για να μπορέσει να οργανώσει την εσωτερική της αναζήτηση. Ως φίλη της –παρόλο που δεν είμαι σίγουρη αν σ’ αυτό μου το συναίσθημα

υπήρχε ανταπόκριση– προσπάθησα να την προειδοποιήσω ότι ο κόσμος δεν είναι ακόμα έτοιμος για τις αλλαγές που εκείνης ήθελε να προκαλέσει. Θυμάμαι ότι έμεινα αρκετές νύχτες ξάγρυπνη μέχρι ν’ αποφασίσω να της επιτρέψω να ράσει με πλήρη ελευθερία, ακολουθώντας απλώς τις επιταγές της καρδιάς της.

Το μεγαλύτερό της πρόβλημα ήταν ότι υπήρξε γυναίκα ου προηγούνταν της εποχής της και ότι το έδειχνε σε όλους. Πλήρωσε το τίμημα; Χωρίς αμφιβολία. Ωστόσο θα είχε πληρώσει ακόμα μεγαλύτερο τίμημα αν είχε καταπιέσει την πληθωρικότητά της. Θα ήταν γεμάτη πικρία και απογοήτευση, θα ανησυχούσε διαρκώς για το «τι θα σκεφτούν οι άλλοι», θα έλεγε συνέχεια «περίμενε πρώτα να τακτοποιήσω αυτά τα ζητήματα και μετά θα αφοσιωθώ στα όνειρά μου», θα παραπονιόταν όλη την ώρα πως «οι συνθήκες δεν είναι ποτέ ιδανικές».

Όλοι ψάχνουν τον τέλειο δάσκαλο. Tυχαίνει όμως οι δάσκαλοι να είναι άνθρωποι, ακόμα κι αν τα διδάγματά τους είναι θεόπνευστα. Αυτό είναι κάτι που ο κόσμος δύσκολα το ποδέχεται• δυσκολεύεται να μη συγχέει τον καθηγητή με το μάθημα, την τελετή με την έκσταση, το φορέα-μεταδότη του συμβόλου με το ίδιο το σύμβολο. Η Παράδοση δεν έχει να κάνει με τους ανθρώπους που τη διαδίδουν, αλλά με τη συνάντηση με τις δυνάμεις της ζωής. Ωστόσο είμαστε αδύναμοι: παρακαλάμε τη Μητέρα να μας στείλει οδηγούς, όταν το μόνο που μας στέλνει είναι τα σημάδια για το δρόμο που πρέπει να ακολουθήσουμε.

Ουαί και αλίμονο σε όσους ψάχνουν ποιμένες αντί να αποζητούν ελευθερία! Όλοι μπορούν να βρουν την ανώτερη νέργεια, όχι όμως όσοι μεταφέρουν τις ευθύνες τους στους λλους. Ο χρόνος μας σε τούτη τη γη είναι ιερός και πρέπει να γιορτάζουμε την κάθε του στιγμή.

Η σημασία αυτού έχει ξεχαστεί εντελώς: ακόμα και τις θρησκευτικές αργίες τις βλέπουμε σαν ευκαιρία για να πάμε στην παραλία, στο πάρκο, σε χιονοδρομικά κέντρα. Δεν υπάρχουν πλέον τελετές. Οι άνθρωποι δεν προσπαθούν πια να μετατρέψουν πράγματα που κάνουν καθημερινά σε ιερές κινήσεις. Μαγειρεύουμε και παραπονιόμαστε για το χρόνο που χάνουμε, ενώ θα μπορούσαμε να μεταμορφώνουμε την αγάπη σε φαγητό. Δουλεύουμε πιστεύοντας ότι πρόκειται για θεόσταλτη κατάρα, ενώ θα έπρεπε να χρησιμοποιούμε τις δεξιότητές μας για να προσφέρουμε ικανοποίηση στον εαυτό μας και για να σκορπάμε γύρω μας την ενέργεια της Μητέρας.

Η Αθηνά έφερε στην επιφάνεια τον πλούσιο κόσμο που έχουμε όλοι στην ψυχή μας, χωρίς να συνειδητοποιήσει ότι οι άνθρωποι δεν είναι ακόμα έτοιμοι να αποδεχτούν τις δυνάμεις τους.

Εμείς οι γυναίκες, όταν ψάχνουμε το νόημα της ζωής μας ή το δρόμο για τη γνώση, ταυτιζόμαστε πάντα με ένα από τα τέσσερα κλασικά αρχέτυπα:

Την Παρθένο (και δεν αναφέρομαι στη σεξουαλικότητα), που η αναζήτησή της γίνεται μέσω της απόλυτης ανεξαρτησίας. Όλα όσα μαθαίνει είναι καρπός της ικανότητάς της να αντιμετωπίζει τις προκλήσεις μόνη της.

Τη Μάρτυρα, που ανακαλύπτει στον πόνο, στην αυταπάρνηση και στις δοκιμασίες έναν τρόπο να γνωρίσει τον εαυτό της.

Την Αγία, που βρίσκει τον πραγματικό σκοπό της ζωής της στην άνευ όρων αγάπη, στην ικανότητα να δίνει χωρίς να ζητάει τίποτα σε αντάλλαγμα.

Τέλος, τη Μάγισσα, που αναζητά την απόλυτη και απεριόριστη ηδονή, δίνοντας έτσι νόημα στην ύπαρξή της.

Η Αθηνά ήταν και οι τέσσερις ταυτόχρονα, ενώ γενικά πρέπει να επιλέγουμε μόνο μία από αυτές τις γυναικείες μορφές της παράδοσης.

Φυσικά, μπορούμε να αιτιολογήσουμε τη συμπεριφορά της υποστηρίζοντας ότι όλοι όσοι πέφτουν σε έκσταση ή βρίσκονται σε κατάσταση ψυχικής ανάτασης χάνουν την επαφή τους με την πραγματικότητα. Λάθος: ο υλικός και ο πνευματικός κόσμος είναι ένα και το αυτό. Μπορούμε να διακρίνουμε το Θείο σε κάθε κόκκο σκόνης, αυτό όμως δε μας εμποδίζει να τον απομακρύνουμε με ένα βρεγμένο πανί. Το θεϊκό στοιχείο δε χάνεται, απλώς μεταμορφώνεται σε καθαρή επιφάνεια.

Η Αθηνά έπρεπε να προσέξει περισσότερο. Εξετάζοντας τη ζωή και το θάνατο της μαθήτριάς μου, καταλήγω στο συμπέρασμα ότι καλά θα κάνω να αλλάξω λίγο τον τρόπο που ενεργώ.

Το επόμενο κεφάλαιο θα δημοσιευτεί στο διαδίκτυο στις 19.03.07

Αγαπητοί αναγνώστες, επειδή δε μιλώ τη γλώσσα σας, ζήτησα από τον Έλληνα εκδότη μου να μου μεταφέρει τα σχόλιά σας μεταφρασμένα. Οι σκέψεις σας για το καινούριο μου βιβλίο είναι εξαιρετικά σημαντικές για μένα.
Με αγάπη,

Paulo Coelho

«ΚΑΝΕIΣ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ να χειραγωγήσει κανέναν. Σε μια σχέση και οι δύο ξέρουν τι κάνουν, ακόμα κι αν ο ένας παραπονεθεί αργότερα ότι τον χρησιμοποίησαν».

Έτσι έλεγε η Αθηνά, όμως άλλα έκανε, γιατί εμένα με χρησιμοποίησαν και με χειραγώγησαν χωρίς κανείς να σκεφτεί πώς ένιωθα. Το πράγμα σοβαρεύει ακόμα περισσότερο όταν μιλάμε για μαγεία· στο κάτω κάτω, ήταν η δασκάλα μου, είχε αναλάβει να μου μεταλαμπαδεύσει το πνεύμα των ιερών μυστηρίων, να ξυπνήσει την άγνωστη δύναμη που κατέχουμε όλοι μας. Όταν τολμάμε να ταξιδέψουμε σ’ αυτή την άγνωστη θάλασσα, δείχνουμε τυφλή εμπιστοσύνη σε εκείνους που μας οδηγούν, πιστεύοντας πως ξέρουν περισσότερα από εμάς.

Εγώ όμως το εγγυώμαι: δεν ξέρουν. Ούτε η Αθηνά ούτε η Έντα ούτε οι άνθρωποι που γνώρισα εξαιτίας τους. Μου έλεγε ότι μάθαινε διδάσκοντας και, παρόλο που εγώ στην αρχή αρνιόμουν να το πιστέψω, αργότερα πείστηκα ότι ίσως ήταν αλήθεια, αλλά τελικά ανακάλυψα ότι ήταν άλλος ένας από τους πολλούς τρόπους που χρησιμοποιούσε για να χαλαρώσουμε την άμυνά μας και να παραδοθούμε στη γοητεία της.

Οι άνθρωποι που βρίσκονται σε πνευματική αναζήτηση δε σκέφτονται: θέλουν αποτελέσματα. Θέλουν να νιώσουν δυνατοί, να διακριθούν από την ανώνυμη μάζα. Θέλουν να ξεχωρίσουν. Η Αθηνά έπαιζε με τα αισθήματα των άλλων με τρομακτικό τρόπο.

Μου φαίνεται ότι στο παρελθόν έτρεφε βαθύ σεβασμό για την Αγία Τερέζα του Λιζιέ*. Η καθολική θρησκεία δε με ενδιαφέρει, αλλά απ’ ό,τι έχω ακούσει, η Τερέζα είχε κάτι σαν μυστικιστική και σωματική επαφή με το Θεό. Η Αθηνά είχε πει κάποτε ότι θα ήθελε η μοίρα της να μοιάζει με αυτή της αγίας. Τότε όμως θα έπρεπε να είχε μπει σε μοναστήρι και να είχε αφιερώσει τη ζωή της στην περισυλλογή ή στους φτωχούς. Θα ήταν πολύ πιο χρήσιμο για τον κόσμο και λιγότερο επικίνδυνο από το να δηλητηριάζει τους ανθρώπους με μουσικές και τελετές και να τους παρασύρει σε μια κατάσταση στην οποία μπορούν να έρθουν σε επαφή με τον καλύτερο αλλά και με το χειρότερο εαυτό τους.

Εγώ είχα πάει να τη βρω αναζητώντας μια απάντηση για το νόημα της ζωής μου, αν και της το είχα κρύψει στην πρώτη μας συνάντηση. Θα έπρεπε να είχα καταλάβει εξαρχής ότι δεν την πολυενδιέφερε αυτό. Ήθελε να ζήσει, να χορέψει, να κάνει έρωτα, να μαζέψει κόσμο γύρω της για να δείξει πόσο σοφή ήταν, να επιδείξει τα χαρίσματά της, να προκαλέσει τους γείτονες, να εκμεταλλευτεί τον πιο ανευλαβή εαυτό μας – αν και προσπαθούσε να δώσει πνευματικό χρώμα στην αναζήτησή της.

Ένιωθα τη δύναμή της κάθε φορά που συναντιόμασταν για μαγικές τελετές ή για να πάμε σε κάποιο μπαρ. Μπορούσα σχεδόν να το αγγίξω, τόσο έντονη ήταν η παρουσία της. Στην αρχή γοητεύτηκα, ήθελα να της μοιάσω. Μια μέρα όμως, σε ένα μπαρ, άρχισε να μιλάει για την «Τρίτη Τελετή», που αφορά τη σεξουαλικότητα. Το έκανε μπροστά στο φίλο μου με τη δικαιολογία ότι με δίδασκε. Ο σκοπός της, κατά τη γνώμη μου, ήταν να ξελογιάσει τον άντρα που αγαπούσα.

Και φυσικά τα κατάφερε τελικά.

Δεν είναι σωστό να μιλάει κανείς άσχημα για ανθρώπους που έχουν φύγει από τη ζωή και έχουν περάσει στο αστρικό επίπεδο. Η Αθηνά δε χρειάζεται να δώσει λογαριασμό σ’ εμένα, αλλά σε όλες τις δυνάμεις που, αντί να τις κατευθύνει για το καλό της ανθρωπότητας και για τη δική της πνευματική ανύψωση, τις χρησιμοποίησε προς ίδιον όφελος.

Και το χειρότερο: όλα όσα ξεκινήσαμε μαζί θα μπορούσαν να είχαν πάει καλά αν δεν υπήρχε από την πλευρά της αυτή η τάση επιδειξιομανίας. Αρκεί να είχε φανεί πιο διακριτική, και σήμερα θα εκτελούσαμε μαζί την αποστολή που μας εμπιστεύτηκαν. Όμως δεν μπορούσε να ελέγξει τον εαυτό της, έκρινε ότι κατείχε την αλήθεια, ότι ήταν ικανή να ξεπεράσει όλα τα εμπόδια χρησιμοποιώντας απλώς και μόνο την ικανότητά της να γοητεύει.

Και ποιο το αποτέλεσμα; Έμεινα μόνη. Και τώρα δεν μπορώ να αφήσω στη μέση αυτό που έχω αναλάβει – πρέπει να φτάσω μέχρι τέλους, αν και μερικές φορές νιώθω αδύναμη και σχεδόν πάντα αποκαρδιωμένη.

Δε με εκπλήσσει που η ζωή της τέλειωσε έτσι: φλερτάριζε συνέχεια με τον κίνδυνο. Λένε ότι τα εξωστρεφή άτομα είναι πιο δυστυχισμένα από τα εσωστρεφή, ότι έχουν ανάγκη να αντισταθμίζουν τη δυστυχία τους αποδεικνύοντας στον εαυτό τους ότι είναι ευχαριστημένα, χαρούμενα, ότι τα έχουν βρει με τη ζωή· τουλάχιστον στην περίπτωσή της αυτό ευσταθεί απολύτως.

Η Αθηνά είχε επίγνωση του χαρίσματός της και έκανε όλους όσοι την αγαπούσαν να υποφέρουν.

Μαζί μ’ αυτούς κι εμένα.

* Αγία Τερέζα του Λιζιέ (1873-1897): καθολική μοναχή που έγινε δεκτή στη μονή των καρμηλιτισσών στη γαλλική πόλη Λιζιέ της Νορμανδίας όταν ήταν μόλις δεκαπέντε ετών. Πέθανε εννιά χρόνια αργότερα από φυματίωση, αφήνοντας πίσω της την αυτοβιογραφία της, έργο που θεωρείται πολύ σπουδαίο από τους πιστούς καθολικούς για τα διδάγματά του. Η Τερέζα αγιοποιήθηκε το 1925 από τον Πάπα Πίο ΙΑ¢. (Σ.τ.Μ.)

Το επόμενο κεφάλαιο θα δημοσιευτεί στο διαδίκτυο στις 16.03.07

Αγαπητοί αναγνώστες, επειδή δε μιλώ τη γλώσσα σας, ζήτησα από τον Έλληνα εκδότη μου να μου μεταφέρει τα σχόλιά σας μεταφρασμένα. Οι σκέψεις σας για το καινούριο μου βιβλίο είναι εξαιρετικά σημαντικές για μένα.
Με αγάπη,

Paulo Coelho

Χίρον Ράιαν, 44 ετών, δημοσιογράφος

ΚΑΝΕΙΣ ΔΕΝ ΑΝΑΒΕΙ ΤΟ ΛΥΧΝΑΡΙ για να το κρύψει πίσω από την πόρτα: ο σκοπός του φωτός είναι να φέρει περισσότερο φως γύρω του, να ανοίξει μάτια, να αποκαλύψει τα θαύματα που υπάρχουν γύρω μας.

Κανείς δε θυσιάζει το σημαντικότερο πράγμα που έχει:

την αγάπη.

Κανείς δεν εναποθέτει τα όνειρά του στα χέρια εκείνων που μπορεί να τον καταστρέψουν.

Εκτός από την Αθηνά.

Πολύ καιρό μετά το θάνατό της, η παλιά δασκάλα της μου ζήτησε να τη συνοδεύσω μέχρι την πόλη Πρέστον Πανς, στη Σκοτία. Εκεί, βάσει ενός φεουδαρχικού νόμου που καταργήθηκε μέσα σε ένα μήνα, η πόλη απένειμε επίσημη χάρη σε 81 ανθρώπους και στις γάτες τους, που είχαν εκτελεστεί για εξάσκηση μαγείας το 16ο και το 17ο αιώνα.

Σύμφωνα με τον επίσημο εκπρόσωπο των Συμβουλίων μαρόνων του Πρέστουνγκραντζ και του Ντόλφινστουν, «οι περισσότεροι καταδικάστηκαν χωρίς καμία χειροπιαστή απόδειξη, παρά μόνο βάσει μαρτύρων κατηγορίας οι οποίοι δήλωναν ότι είχαν διαισθανθεί την παρουσία κακοποιών πνευμάτων».

Δεν αξίζει τον κόπο να αναφερθούμε ξανά στις υπερβολές της Ιεράς Εξέτασης, με τις αίθουσες βασανιστηρίων και τις εκτελέσεις στην πυρά του μίσους και της εκδίκησης. Στο δρόμο, όμως, η Έντα επανέλαβε πολλές φορές ότι υπήρχε κάτι στην όλη υπόθεση που της φαινόταν απαράδεκτο: η πόλη και ο 14ος βαρόνος του Πρέστουνγκραντζ και του Ντόλφινστοουν «απένειμαν χάρη» σε ανθρώπους που είχαν εκτελεστεί στυγνά.

«Έχουμε μπει για τα καλά στον 21ο αιώνα και οι απόγονοι των πραγματικών εγκληματιών, εκείνων που σκότωναν αθώους, θεωρούν ακόμα ότι τους ανήκει το δικαίωμα να “συγχωρούν”. Ξέρεις εσύ, Χίρον».

Ήξερα. Ένα καινούριο κυνήγι μαγισσών έχει αρχίσει να κερδίζει έδαφος. Αυτή τη φορά το όπλο δεν είναι πλέον το πυρωμένο σίδερο, αλλά η ειρωνεία ή η καταπίεση. Όλοι όσοι ανακαλύψουν κατά τύχη κάποιο χάρισμα που διαθέτουν και τολμήσουν να μιλήσουν γι’ αυτό αντιμετωπίζονται με δυσπιστία. Ο άντρας τους, η γυναίκα τους, το παιδί τους, δεν έχει σημασία ποιος, αντί να νιώθουν περήφανοι, τους απαγορεύουν να αναφέρουν καν το θέμα, από φόβο μην εκτεθεί η οικογένειά τους στο χλευασμό των άλλων.

Πριν γνωρίσω την Αθηνά, πίστευα ότι όλα αυτά δεν ήταν παρά ένας δόλιος τρόπος εκμετάλλευσης του ανθρώπινου πόνου. Το ταξίδι μου στην Τρανσιλβανία για το ντοκιμαντέρ σχετικά με τους βρικόλακες ήταν επίσης ένας τρόπος να δείξω πόσο εύκολο είναι να εξαπατήσεις τον κόσμο· κάποιες δεισιδαιμονίες παραμένουν στο μυαλό των ανθρώπων, όσο παράλογες κι αν φαίνονται, και τελικά τις εκμεταλλεύονται οι ασυνείδητοι.

Όταν επισκέφτηκα το κάστρο του Δράκουλα, που είχε ανακαινιστεί μόνο και μόνο για να δώσει στους τουρίστες την αίσθηση ότι βρίσκονταν σε κάποιο ιδιαίτερο μέρος, ήρθε να με βρει ένα κυβερνητικό στέλεχος· υπαινίχθηκε ότι, όταν το ντοκιμαντέρ θα προβαλλόταν από το BBC, εγώ θα λάμβανα ένα αρκετά «ξεχωριστό» (όπως μου είπε) δώρο. Όπως υποστήριξε, θα συνέβαλλα στη διάδοση της σημασίας του μύθου, συνεπώς μου άξιζε ν’ ανταμειφθώ πλουσιοπάροχα.

Ένας από τους ξεναγούς είπε ότι ο αριθμός των επισκεπτών αυξανόταν κάθε χρόνο και ότι οποιαδήποτε αναφορά στην περιοχή θα λειτουργούσε θετικά, ακόμα κι αν διαβεβαίωνε τους τηλεθεατές ότι το κάστρο ήταν ψεύτικο, ότι ο Βλαντ Ντράκουλα ήταν ιστορική προσωπικότητα που δεν είχε καμία σχέση με το μύθο και ότι όλα αυτά δεν ήταν τίποτα περισσότερο από το παραλήρημα ενός Ιρλανδού συγγραφέα (Σ.τ.Σ.: Μπραμ Στόκερ) που δεν είχε πάει ποτέ εκεί.

Εκείνη ακριβώς τη στιγμή κατάλαβα ότι, όσο ακριβής κι αν ήμουν ως προς τα γεγονότα, θα υποστήριζα άθελά μου το ψέμα· ακόμα κι αν η κεντρική ιδέα του σεναρίου μου ήταν ακριβώς να απομυθοποιήσω την περιοχή, το κοινό πιστεύει τελικά ό,τι θέλει. Ο ξεναγός είχε δίκιο, στην ουσία θα συνέβαλλα στην προπαγάνδα. Εγκατέλειψα αμέσως τα σχέδιά μου, παρόλο που είχα επενδύσει μεγάλο χρηματικό ποσό στο ταξίδι και στην έρευνα.

Όμως η μετάβασή μου στην Τρανσιλβανία τελικά θα επηρέαζε τη ζωή μου σε μεγάλο βαθμό: γνώρισα την Αθηνά, την περίοδο που έψαχνε να βρει τη μητέρα της. Το πεπρωμένο, το μυστηριώδες, αμείλικτο πεπρωμένο, μας έφερε τον έναν απέναντι στον άλλο, στο ασήμαντο φουαγιέ ενός ακόμα πιο ασήμαντου ξενοδοχείου. Ήμουν μάρτυρας της πρώτης συζήτησής της με την Ντίντρε – ή Έντα, όπως προτιμά να τη λένε. Παρακολούθησα, σαν να ήμουν παρατηρητής του εαυτού μου, τον άδοξο αγώνα που έδωσε η καρδιά μου για να μη με σαγηνεύσει μια γυναίκα που δεν ανήκε στον κόσμο μου. Χειροκρότησα όταν η λογική έχασε τη μάχη και η μόνη εναλλακτική λύση που μου απέμεινε ήταν να παραδοθώ, να παραδεχτώ ότι ήμουν ερωτευμένος.

Κι αυτός ο έρωτας με οδήγησε να δω τελετές που ποτέ δεν είχα φανταστεί ότι υπήρχαν, δύο φορές υλοποίηση με τη δύναμη του πνεύματος, καταστάσεις έκστασης. Πίστευα ότι με είχε τυφλώσει η αγάπη, γι’ αυτό και αμφισβητούσα τα πάντα· η αμφισβήτηση, αντί να με παραλύσει, με έσπρωξε σε ωκεανούς που δεν μπορούσα να παραδεχτώ ότι υπήρχαν. Αυτή η δύναμη, στις πιο δύσκολες στιγμές, με έκανε ικανό να αντιμετωπίσω την κυνικότητα άλλων συναδέλφων δημοσιογράφων και να γράψω για την Αθηνά και τη δουλειά της. Κι αφού η αγάπη παραμένει ζωντανή, έστω κι αν η Αθηνά έχει πια πεθάνει, συνεχίζει να υπάρχει και η δύναμη, αλλά παρ’ όλα αυτά η μόνη μου επιθυμία είναι να ξεχάσω όλα όσα είδα και έμαθα. Μόνο κρατώντας την Αθηνά από το χέρι θα μπορούσα να περιπλανηθώ σε αυτό τον κόσμο.

Σε αυτόν είναι οι δικοί της κήποι, τα δικά της ποτάμια, τα δικά της βουνά. Τώρα που έφυγε, έχω ανάγκη να ξαναγίνουν γρήγορα όλα όπως πριν· θα επικεντρωθώ στα προβλήματα που προκαλεί η κίνηση στους δρόμους, στην εξωτερική πολιτική της Μεγάλης Βρετανίας, στον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζονται τους φόρους μας. Θέλω να πιστέψω ξανά ότι ο κόσμος της μαγείας είναι μονάχα ένα καλοστημένο κόλπο. Ότι οι άνθρωποι είναι προληπτικοί. Ότι όσα δεν μπορεί να εξηγήσει η επιστήμη δεν έχουν δικαίωμα ύπαρξης.

Όταν οι συγκεντρώσεις στην Oδό Πορτομπέλο άρχισαν να βγαίνουν εκτός ελέγχου, έγιναν αμέτρητες συζητήσεις για τη συμπεριφορά της, παρόλο που σήμερα χαίρομαι που δε με άκουσε ποτέ. Αν μας παρηγορεί κάτι όταν ζούμε την τραγωδία τού να χάνουμε κάποιον που αγαπάμε πολύ, αν υπάρχει κάτι, είναι η ελπίδα, πάντα απαραίτητη, ότι ίσως έτσι είναι καλύτερα.

Ξυπνάω και κοιμάμαι μ’ αυτή την πεποίθηση: καλύτερα που έφυγε η Αθηνά προτού βρεθεί στην κόλαση αυτής της γης. Ποτέ δε θα κατάφερνε να ξαναβρεί την πνευματική της γαλήνη μετά τα γεγονότα που της έδωσαν το χαρακτηρισμό «η μάγισσα του Πορτομπέλο». Η υπόλοιπη ζωή της θα ήταν μια πικρή σύγκρουση των προσωπικών της ονείρων με τη συλλογική πραγματικότητα. Γνωρίζοντας το χαρακτήρα της, πιστεύω πως θα πάλευε μέχρι τέλους, θα σπαταλούσε την ενέργεια και τη χαρά της προσπαθώντας να αποδείξει κάτι που κανείς, κανείς απολύτως, δε θα ήταν διατεθειμένος να πιστέψει.

Ποιος ξέρει, ίσως να επιζήτησε το θάνατο όπως ο ναυαγός επιζητά κάποιο νησί. Μάλλον έμεινε πολλές φορές ξημέρωμα σε σταθμούς του μετρό, περιμένοντας να της επιτεθούν ληστές που δεν έρχονταν ποτέ. Περπάτησε στις πιο επικίνδυνες γειτονιές του Λονδίνου ψάχνοντας ένα δολοφόνο που δε φανερωνόταν. Προκάλεσε την οργή των δυνατών, που δεν μπόρεσαν να δείξουν το θυμό τους.

Μέχρι που κατάφερε να τη δολοφονήσουν βίαια. Aλλά, στο κάτω κάτω, πόσοι από εμάς καταφέρνουμε να μη δούμε πράγματα σημαντικά για τη ζωή μας να χάνονται από τη μια στιγμή στην άλλη; Δεν αναφέρομαι εδώ μόνο σε ανθρώπους, αλλά και στα ιδανικά μας και στα όνειρά μας: ίσως αντισταθούμε μία μέρα, μία εβδομάδα, μερικά χρόνια, αλλά είμαστε καταδικασμένοι να χάσουμε. Το σώμα μας παραμένει ζωντανό, όμως η ψυχή μας, αργά ή γρήγορα, θα δεχτεί το τελειωτικό χτύπημα. Το τέλειο έγκλημα, γιατί δεν ξέρουμε ποιος δολοφόνησε τη χαρά μας, ποια είναι τα κίνητρα και πού βρίσκονται οι ένοχοι.

Κι αυτοί οι ένοχοι, που δε λένε τα ονόματά τους, έχουν άραγε επίγνωση των πράξεών τους; Νομίζω πως όχι, γιατί είναι κι οι ίδιοι θύματα της πραγματικότητας που δημιούργησαν, όσο καταθλιπτικοί, υπερόπτες, ανίκανοι και ισχυροί κι αν είναι.

Δεν καταλαβαίνουν και δε θα καταλάβαιναν ποτέ τον κόσμο της Αθηνάς. Ευτυχώς που τον λέω έτσι: ο κόσμος της Αθηνάς. Δέχομαι τελικά ότι πέρασα από αυτόν, χαριστικά, όπως κάποιος που βρίσκεται σε ένα όμορφο παλάτι δοκιμάζοντας τα καλύτερα φαγητά έχοντας επίγνωση ότι όλα αυτά είναι μονάχα μια γιορτή, ότι το παλάτι δεν είναι δικό του, ότι το φαγητό δεν αγοράστηκε με τα δικά του χρήματα και ότι κάποια στιγμή τα φώτα θα σβήσουν, οι οικοδεσπότες θα πάνε για ύπνο, οι υπηρέτες θα γυρίσουν στα δωμάτιά τους, η πόρτα θα κλείσει κι αυτός θα βρεθεί ξανά στο δρόμο, ψάχνοντας για ταξί ή περιμένοντας το λεωφορείο, επιστρέφοντας στην καθημερινή μετριότητά του. Επιστρέφω. Ή μάλλον ένα κομμάτι μου επιστρέφει σ’ αυτό τον κόσμο όπου μόνο αυτό που βλέπουμε, αγγίζουμε και μπορούμε να εξηγήσουμε έχει σημασία. Θέλω πάλι πρόστιμα για υπερβολική ταχύτητα, κόσμο να συζητάει μπροστά στα ταμεία της τράπεζας, αιώνια παράπονα για τον καιρό, ταινίες τρόμου και αγώνες της Φόρμουλα 1. Αυτός είναι ο κόσμος που πρέπει να συνηθίσω για την υπόλοιπη ζωή μου. Θα παντρευτώ, θα κάνω παιδιά και το παρελθόν θα γίνει μακρινή ανάμνηση που τελικά θα με κάνει να αναρωτιέμαι όλη τη μέρα: Γιατί τυφλώθηκα έτσι, πώς μπόρεσα να φανώ τόσο αφελής;

Ξέρω επίσης ότι, τις νύχτες, ένα άλλο κομμάτι του εαυτού μου θα μείνει να περιπλανιέται στο κενό, σε επαφή με πράγματα εξίσου αληθινά όσο το πακέτο με τα τσιγάρα και το ποτήρι με το τζιν που έχω μπροστά μου. Η ψυχή μου θα χορεύει με την ψυχή της Αθηνάς, θα βρίσκομαι μαζί της όσο κοιμάμαι, θα ξυπνάω ιδρωμένος, θα πηγαίνω στην κουζίνα να πιω ένα ποτήρι νερό, θα καταλαβαίνω ότι, για να πολεμήσω τα φαντάσματα, θα πρέπει να χρησιμοποιώ πράγματα που δεν είναι μέρος της πραγματικότητας. Τότε, ακολουθώντας τη συμβουλή της γιαγιάς μου, θα βάζω ένα ψαλίδι ανοιχτό στο κομοδίνο δίπλα στο προσκεφάλι μου κι έτσι θα κόβω τη συνέχεια του ονείρου.

Την επόμενη μέρα θα κοιτάζω το ψαλίδι μετανιωμένος. Όμως πρέπει να προσαρμοστώ ξανά σ’ αυτό τον κόσμο, αλλιώς θα τρελαθώ.

Το επόμενο κεφάλαιο θα δημοσιευτεί στο διαδίκτυο στις 12.03.07

Αγαπητοί αναγνώστες, επειδή δε μιλώ τη γλώσσα σας, ζήτησα από τον Έλληνα εκδότη μου να μου μεταφέρει τα σχόλιά σας μεταφρασμένα. Οι σκέψεις σας για το καινούριο μου βιβλίο είναι εξαιρετικά σημαντικές για μένα.
Με αγάπη,

Paulo Coelho